Jan van Heek, bosbouwer en natuurbeschermer
13 april 2012 - 1 maart 2013
In 2012 is het honderd jaar geleden dat Jan Herman van Heek het kasteel met bijbehorende bossen en landerijen kocht van de Vorst van Hohenzollern. Zijn wens was om het tweede deel van zijn leven op een landgoed door te brengen. Wat hem voor ogen stond getuigde van een groot idealisme. “De overname van Huis Bergh in 1912 geschiedde met het voornemen het Huis Bergh en al hetgeen daaraan nog aan gronden en rechten verbonden was, uit zijn verval op te heffen en ongedeeld als een historisch en natuurmonument voor de toekomst te bewaren.”
Het kasteel is niet een geïsoleerd stenen gebouw, maar heeft altijd in nauwe wisselwerking gestaan met zijn omgeving: de landerijen erom heen en de andere buitengebieden. Nu ervaren wij die omgeving vooral als natuur, een mooie afwisseling van velden en bossen. Vanuit Huis Bergh gezien waren de bezittingen echter in eerste instantie van groot economisch belang dankzij de landbouw (o.a. pacht, houtexploitatie, jacht, graasgebieden, waterbronnen en boomgaarden. Het landschap dat wij nu zo bewonderen is in feite het bijproduct van een eeuwenlang gebruik. Nog verder terugkijkend in de geschiedenis zien we in het landschap strategische plekken van waaruit het gebied verdedigd werd.
Tentoonstelling 2012
Huis Bergh schenkt in 2012 aandacht aan het landgoed, door in een tentoonstelling de gevarieerde en bewogen relatie met de landerijen vorm te geven aan de hand van objecten en ervaringen. Het landschap rondom Huis Bergh is bijzonder gevarieerd in hoogte en grondtype, waterhuishouding en vegetatie. We zien er de sporen van de IJstijden en de oude loop van de Rijn. Deze variatie die wij zo mooi vinden bepaalde in hoge mate de gebruiksmogelijkheden en de veranderingen daarin. Het gebruik van de landerijen weerspiegelt de complexiteit van het landschap en de economische situatie: bevolkingsgroei en overbegrazing in de 18e eeuw leidden tot de noodzaak het bos te beschermen en te herplanten, kasteel Ulft en andere belangrijke plaatsen zijn verdwenen.
In de tentoonstelling ‘Een kasteelheer en zijn land: Jan van Heek, bosbouwer en natuurbeschermer’ gaat het dit keer niet over het kasteel maar vooral over het land eromheen. Over hoe het beheer van bossen en landerijen in de loop der jaren is veranderd, over wat het bezit opbracht, over natuurbescherming en natuurbeleving en dat alles op een levendige en afwisselende manier gepresenteerd.
