Alles over Montferland

Home Over Montferland

 Waarom is Montferland mooi?

Als wij van VVV-Montferland je dat gaan vertellen, horen wij je al denken; “Ja, ja, goed dat je je gebied promoot!”

Daarom willen wij het anders aanpakken: door gasten die Montferland al eerder hebben ontdekt zelf aan het woord te laten! Zo krijg je informatie uit de eerste hand.

Wij nemen je dan ook mee aan de hand van het door de familie Geurtsen uit Groesbeek geschreven reisverslag over hun fietsvakantie van vorige zomer. 
En wie weet, mogen we ook van jou een verhaal ontvangen over Montferland om deze volgend jaar te delen met onze nieuwe gasten in Montferland.

Namens alle medewerksters van VVV-Montferland wensen wij je een heel plezierig verblijf in Montferland.

Lengel en Azewijn

Wijngoed Avitera Azewijn 2.jpg

Wandelen door pittoreske dorpjes

Azewijn en Lengel ademen nog echt een ouderwetse dorpssfeer uit. Beide dorpen zijn in het groen verscholen en je moet een goede kaart bij je hebben, wil je de dorpen niet in sneltreinvaart voorbij rijden.

Omdat beide kernen dicht bij elkaar liggen, kiezen wij vandaag voor de benenwagen om zowel Lengel als Azewijn met een bezoek te vereren. Want volgens onze toeristische kaart bedraagt de afstand tussen beide kernen nog geen vijf kilometer.
We beginnen in Lengel. Een bijzondere kern, omdat deze pal tegen de stad ’s-Heerenberg aanligt. Het kleine dorpje kent een oorlogsmonument en een fraaie havezathe, die als gastenverblijf is ingericht.
We starten nog net in ’s-Heerenberg, waar we onze auto hebben neergezet. Voordat we het in de gaten hebben, lopen we al in Lengel, een zo op het eerste oog rustig dorpje. In Lengel bevinden zich drie gemeentelijke monumenten, waaronder de voormalige boerderij De Zonnekroek. Het dorpse leven lacht ons toe als we door de kern lopen. We ontdekken de feestzaal waar het jaarlijkse schuttersfeest wordt gehouden. Volgens traditie in deze regio mag Lengel het jaarlijkse kermisseizoen in de regio medio oktober afsluiten. Het voetbalveld van het plaatselijke VVL ligt hier vlakbij, midden tussen de woningen. Het leven speelt zich hier af op een vierkante kilometer, zo lijkt het wel. De mensen zijn vriendelijk. Misschien komt het door het zonnetje vandaag, maar tijdens onze wandeltocht worden we herhaaldelijk gedag gezegd. Toch aardig…

Wijngaard
We wandelen via de Hartjensstraat helemaal naar Azewijn. Het is een rustige weg. We passeren tot onze verrassing een wijngaard, waar de druiven jaarlijks waarschijnlijk voor een prachtig beeld zorgen. Wij zien op dit moment alleen de ranken en die doen ons al even in Frankrijk wanen. Wijngaard Bodega Avitera blijkt een leuk adres voor een uitstapje. Zo worden hier ook toeristen ontvangen.
Wij hebben de tijd vandaag nodig en wandelen verder. Opvallend is het uitgestrekte zicht dat we vanaf de Hartjesstraat hebben. We kijken zo een paar kilometers weg en zien in de verte de plaats Zeddam.
Net voordat we Azewijn inwandelen, passeren we ook nog een camping. Die zijn er in Montferland voldoende. Het aantal is zo groot dat de gemeente zelfs heeft besloten geen aparte camperplaatsen in te richten. Campers kunnen terecht op de camping, zo luidt hier het credo. Begrijpelijk!
Azewijn is een leuk dorpje. In het dialect noemen ze het hier Azem, zo krijgen we te horen. Het Achterhoekse dialect, want zo mogen we het hier noemen, is grappig en heeft best iets van het Duits weg. Ook dat is logisch. Want de grens met Duitsland vinden we aan de andere kant van Azewijn.
Zijn er nog bijzondere gebouwen in dit dorp? Jazeker, zo vertelt een wat oudere heer. Enkele grote boerderijen dateren uit de middeleeuwen. En Azewijn mag dan wel klein zijn, maar er staan hier wel negen gemeentelijke monumenten! Het is maar dat we het weten. We komen de meesten overigens ook daadwerkelijk tegen. Van het ‘Heilig Hart Beeld’ tot het mooie Mariabeeldje.
We wandelen kriskras door de kern. Azewijn is een echt kerkdorp. De kerk vinden we in het centrum, net als het kerkhof, de sportvelden en de school. Bij de kerk nemen we even plaats op een bankje. Onze tocht zit er bijna op…We hebben genoten. Alleen nog even teruglopen naar Lengel…

Beek en Loerbeek

Huize Bijvanck 3.jpg

Een kruispunt van wegen

Een uitstapje naar Beek doet het altijd goed. Een bezoek aan het aangrenzende dorp Loerbeek is daarbij een must. Wij beginnen in Beek. De plaatsnaam houdt verband met het beekje ’t Peeske, dat vroeger zijn loop had dwars door de huidige dorpskom. Aan dat beekje lagen ooit primitieve ijzersmelterijen, tegenwoordig een bruisend dorp.

’t Peeske is namelijk al lang geen stromende rivier meer, al komen we de naam nog overal tegen. De plaatselijke voetbalclub is er naar genoemd en aan de ‘Peeskesweg’ vinden we Uitspanning ’t Peeske, een camping, annex café-restaurant.
De parkeerplaats aan de voet van de Peeskesweg staat vandaag vol met auto’s. Veel mensen parkeren hier hun voertuig, om vervolgens door het Bergherbos een wandeling te maken, te gaan trimmen, mountainbiken of met het paard rond te trekken. Zelfs een rolstoelpad ontbreekt hier in het bos niet. Voor iedere doelgroep is ruimte gemaakt, getuige de vele speciale routes. Zo parkeren veel sporters graag hun auto hier, om vervolgens de Peeskesbult per fiets te beklimmen. Het is namelijk een flinke ‘puist’, zelfs voor de geoefende wielrenner. We horen dat de uit de regio afkomstige profwielrenner Servais Knaven hier vroeger graag ging trainen. Begrijpelijk.
Ook wij hebben onze auto geparkeerd en lopen de Peeskesbult in een rustig tempo wat verder omhoog. Daar ontdekken we aan de linkerkant een gigantische bult met een grote zandvlakte. Midden in het bos. Een walhalla voor ouders met kinderen, die hier kunnen rennen, voetballen en de natuur ontdekken. Heel leuk!

Bosgebied
We wandelen nog wat verder door het prachtige bosgebied, waarna we onze weg door de omgeving vervolgen. In het centrum van Beek nemen we plaats op een terras vlak bij de doorgaande weg. Beek ligt op een kruispunt van wegen, zo horen we tijdens een kop koffie. Vanuit dit punt kun je eigenlijk alle kanten op. Naar Didam, Kilder, Zeddam en het Duitse Elten dat op een steenworp afstand ligt. De grens is zo dichtbij, dat de bossen in Beek naar verluidt vroeger gebruikt werden als smokkelroute… Mmmm, interessant.
In Beek is altijd wat te doen. Je kunt er midgetgolven, fietsen en diverse activiteiten in het bos ondernemen. Zin in een spooktocht in het donker…. het is hier allemaal mogelijk. Overigens is Beek ook een plaats waar tal van restaurants en overnachtingslocaties zijn. We ontdekken hotels, maar ook recreatieparken. Bij de VVV weten ze er alles van. Het leuke is dat veel horecagelegenheden in prachtige, oude panden zijn ondergebracht. Sla je twee vliegen in één klap!
We gaan weer een eindje verder. Het dorpje Loerbeek, mede bekend door het grote partycentrum, is feitelijk een buurtschap van Beek. Net als in Beek vinden we hier een aantal monumenten, zoals een oude molenromp met motorhuisje. Ook is hier de Vereniging Natuurmonumenten gevestigd. Elke woensdag trekken ze met een groep vrijwilligers het Bergherbos in voor onderhoud en beheer. Respect!
Weer terug naar Beek voor de afsluiting van de dag. We wippen even langs landgoed De Bijvanck, waar we ook een recreatiepark vinden. Het bosgebied rond het Huis De Bijvanck is in zekere zin uniek. De bossen zijn namelijk aangelegd op kleigrond, in tegenstelling tot de meeste bossen in Nederland, die in zandgrond wortelen. Huis De Bijvanck is een idyllisch gelegen en toch enigszins statig landgoed, te midden van de bossen. Een plaatje! Tevreden sluiten we hier onze dag af.

Braamt

Land van Jan Klaassen 2.jpg

Het centrum van toerisme

Ooit was Braamt een buurtschap zoals er zo velen zijn. Het afgelopen decennium is het dorp uitgegroeid tot het centrum van toerisme in de gemeente Montferland, met volop bezienswaardigheden en toeristische voorzieningen.

Op enkele vierkante kilometers zijn er tal van mogelijkheden om je te vermaken. Voor jong en oud. Wij gaan een dag met de fiets de rondte in om de omgeving te verkennen! Dat kan prima. Alle bezienswaardigheden bevinden zich op kleine afstand van elkaar.
Wat misschien wel het meest in het oog valt, is het Landal Greenpark dat we hier treffen. Het park trekt maandelijks veel mensen naar de gemeente Montferland. Een echte trekpleister. Het park vormt dan ook een ideale uitvalsbasis voor bezoekjes aan de dorpen in de regio of de stad Doetinchem. Maar je kunt ook gewoon in Braamt blijven. In de directe omgeving vinden we namelijk veel voorzieningen: het Land van Jan Klaassen, recreatiegebied Stroombroek en Outdoor Centrum Markant zijn echte toppers. Net als ontspanningscentrum Palestra.
Mensen met jonge kinderen moeten beslist een bezoek aan ‘Jan Klaassen’ brengen. Voor ons is het de eerste halte vandaag. Het Land van Jan Klaassen afficheert zichzelf als het grootste pretpark van de Achterhoek. De gigantische buitenspeeltuin biedt vertier voor vooral de jongste kinderen. Je kunt ze er gerust ‘loslaten’. Er is overal aan veiligheid gedacht en is het weer wat minder, dan kun je verkassen naar het binnengedeelte, dat altijd nog zo’n 2000 vierkante meter bedraagt. De binnenspeeltuin staat vol met klimtoestellen en springkussens.
Absoluut hoogtepunt is de dagelijkse poppenkastshow van – hoe kan het ook anders – Jan Klaassen en zijn Katrijn. Tijdens ons bezoek vermaken de kinderen zich geweldig met de ouderwetse poppenkasthumor. Leuk!

Stroombroek
Halverwege de dag gaan we enkele honderden meters verderop. Recreatiegebied Stroombroek geeft niet alleen genoeg mogelijkheden voor een overnachting, maar de prachtige waterplas, die geleidelijk afloopt, vormt op warme dagen een prima bestemming voor een frisse duik. Vandaag is het vanwege het frisse weer wat rustiger. Toch ziet het er verzorgd uit. De speeltuintjes maken het geheel compleet. Net als de tractor, die volgens verhalen in de zomermaanden de waterskibaan in werking zet!
Er is in Braamt veel te genieten. Voor jong en oud. Want willen de jongste kinderen naar Jan Klaassen, de wat oudere jeugd kan zijn hart ophalen bij Outdoor Centrum Markant aan de Gildeweg. Markant verzorgt outdoorprogramma’s, sportieve evenementen, avondtochten door het bos, groepsarrangementen, teambuildingsactiviteiten en trainingen. Erg leuk.
Nabij Landal Green Park ontdekken we Palestra, het centrum voor ontspanning, vermaak en lichaamsverzorging. Iedereen kan zich er laten verwennen. Je hoeft daarvoor niet in een huisje van Landal te zitten.
Vrijwel alle bezochte voorzieningen liggen een fractie buiten de dorpskern van Braamt. Het loont zich echter ook om even het dorpje in te fietsen. Gezellig, pittoresk en klein. Heb je wat meer tijd, dan is het misschien een goed idee om de Langestraat helemaal door te rijden richting de Hettenheuvel, een prachtig bosgebied, waar je ook een horecagelegenheid vindt voor een korte of lange pauze. Een mooi moment om de dag af te sluiten!

Didam, Nieuw-Dijk en Loil

Platteland Didam.jpg

Fietsen door het boerenland

Binnen Montferland gaat de aandacht vaak in eerste instantie uit naar het Bergherbos en de vele toeristische trekpleisters in ‘s-Heerenberg. Maar een bezoek aan de kern Didam is zeker de moeite waard. Daarvoor mag je best een dag uittrekken.

Tot 2005 vormde Didam een eigen gemeente, waartoe ook de dorpen Loil en Nieuw-Dijk behoorden. Na de fusie met de gemeente Bergh, maakt Didam deel uit van de gemeente Montferland. Didam ligt pal tussen Arnhem en Doetinchem. Toch is de stadse sfeer hier ver te zoeken. Dit gebied wordt gekenmerkt door gemoedelijkheid. Vandaag gaan we de omgeving ontdekken. We hebben inmiddels veel verhalen gehoord over prachtige weilanden, oude boerderijen en statige monumenten. Nu willen we het zelf ook zien.
Didam is prima met de fiets te bezoeken. Echte heuvels kennen ze hier niet. Wij nemen het Rondje Montferland, een fietsroute van de plaatselijke VVV, als leidraad. Onze fiets is nagekeken en de banden zijn opgepompt. We maken ons op voor een tocht van officieel 27 kilometer. Al smokkelen we soms wel een beetje.
Het weer is prima. We komen allereerst bij recreatiegebied de Nevelhorst terecht. De grote plas is door ontzanding ontstaan tijdens de Tweede Wereldoorlog. Van een aanwonende horen we dat het zand is gebruikt voor de aanleg van de A12. Weer wat geleerd.

Schotse Hooglanders
Langs een onverharde weg zien we Schotse Hooglanders grazen. We fietsen verder. Het weer is prima en we genieten van de rust en het uitzicht. Aan de Luynhorststraat ontdekken we een echte krukhuisboerderij uit 1794. Het is een streekeigen boerderij, zo lezen we in een foldertje van de VVV. Toch komt deze in Didam niet zoveel meer voor. Wij vinden het in ieder geval een plaatje!
De volgende halte is Havezate Luynhorst uit 1340. Didam is een dorp van havezaten. Vroeger waren er legio, nu staan er nog drie overeind. Naast De Luynhorst zijn dan Huis De Heegh en Huis Overenk. Het geeft de omgeving extra cachet.
Maar we vinden dat we genoeg cultuur hebben opgeslokt. We rijden verder door het rustige boerenland ten noorden van Didam. Op deze weg richting het dorp Loil genieten we van karakteristieke boerderijen en het weidse blik. In Loil ontdekken we een neogotische kruiskerk uit 1910. Heel bijzonder. Daarna rijden we naar de struisvogelfarm. Die ogen van de struisvogels zijn prachtig. We kijken onze ogen uit, maar vinden het tijd om even wat te gaan nuttigen. Dat doen we in Didam. In het centrum zijn terrasjes en restaurants genoeg. Van de ober horen we dat Didam een actieve gemeente is met volop festiviteiten door het hele jaar heen. Vooral het evenement Didam op Stelten trekt jaarlijks tal van mensen naar het dorp, maar ook de carnavalsoptocht en de schuttersfeesten zijn populair. Didam blijkt maar liefst zeven schutterijen te tellen! Logisch dat het Gelders Schuttersmuseum hier ook te vinden is.
Na onze kop koffie, wandelen we nog even het gezellige centrum van Didam in.
We ontdekken typische Didamse producten zoals de Didamse Torenkoek, kaasje Het Didammertje, De Didamse punch en de koekjes Wyfkes van Didam. Wij nemen een Didamse Torenkoek mee.
De dag nadert zijn einde. Via Nieuw-Dijk, wat een heerlijk rustig dorp, rijden we weer naar het beginpunt. We weten het zeker. Hier komen we nog wel een keer terug.

's-Heerenberg

Uitzicht vanaf wachttoren.jpg

Een stad met historie

’s-Heerenberg is een stad met historie. Het kreeg op 8 september 1379 stadsrechten van Willem I, graaf van Den Bergh. De stad werd destijds ommuurd en kon vervolgens nog slechts via twee stadspoorten bereikt worden. Veel van die historische locaties zijn bewaard gebleven en vinden vandaag de dag nog steeds terug in ’s-Heerenberg, dat je gerust wandelend kunt verkennen. En dat doen we dan ook.

’s-Heerenberg telt een groot aantal monumenten. Kasteel Huis Bergh is met haar stadswal ongetwijfeld de grootste trekpleister. Verder vallen het voormalig kloostercomplex Gouden Handen, het Muntgebouw en parkbos De Plantage in het oog. En wat we vooral niet moeten vergeten bij een bezoek aan ’s-Heerenberg, is een uitstapje naar buurgemeente Emmerich in Duitsland.
Maar we beginnen in ’s-Heerenberg, de stad die zo trots is op zijn stadsrechten en inderdaad aan alle kanten historie uitademt. ’s-Heerenberg wordt niet voor niks een ‘juweel van een stad’ genoemd. Absoluut pronkstuk is kasteel Huis Bergh, dat pal naast het al even fraaie stadhuis is gelegen. De dikke kasteelmuren spreken tot de verbeelding. En dan hebben we het nog niet eens over de kunstschatten die in deze stokoude burcht zijn opgeslagen. Huis Bergh is dagelijks geopend voor het publiek! Ideaal om een duik in het verleden te maken.
Het naastgelegen Raadhuis is ook al zo’n fraai gebouw, net als de Pancratiuskerk en De Munt. Niet overal kunnen we als toerist naar binnen, maar alleen de gevels doen onze mond al openvallen. De stadswandeling door het centrum voert ons langs alle mooie plekjes. We ontdekken dat het met de toeristische voorzieningen (fietsverhuur, VVV, bowling, wandeltochten, paarrijden) goed geregeld is. Mogelijkheden te over.
Bij de VVV horen we trouwens dat ’s-Heerenberg ook bekend is vanwege het jaarlijkse carnavalsfeest. Massaal wordt hier het feest der zotten gevierd. De traditionele optocht telt medio februari/maart altijd weer prachtige praalwagens. Bekend is verder het jaarlijkse ‘Machteld ten Ham weekeind’ in augustus, een samengaan van cultuur en ontspanning.

Elterberg
Kun je jezelf in ’s Heerenberg gerust een dag vermaken, het loont zich ook om de grens over te steken. De bestuurders van de gemeente Montferland hebben zich de afgelopen jaren flink ingespannen om de contacten met de Duitse buurgemeente Emmerich aan te trekken. Met succes. Op diverse fronten zijn er samenwerkingsverbanden gesloten. Ook voor toeristen is het interessant een uitstapje te maken naar Emmerich of Elten. Wij doen dat per auto. Dat is toch het eenvoudigst. We rijden binnen enkele minuten de Elterberg op. Vanaf dit hoge punt kijk je prachtig in het Rijndal bij Emmerich. Tenminste, als je de juiste locatie weet te vinden, want de natuur (lees hoge bomen) is hier ook volop aanwezig.
Emmerich is inderdaad een stad langs de Rijn. Dat merken we even later als we verder rijden. Net voor de binnenstad parkeren we op een groot plein en wandelen vervolgens verder. De stad is sfeervol en vooral de tocht langs de Rijnkade voegt wat toe. We sluiten de dag af op een van de vele terrasjes en genieten van het uitzicht.

Kilder

Aanzicht Kilder.jpg

Dorp met rijk verenigingsleven

Kilder is trots op een van de mooiste locaties binnen de gemeente Montferland. Vlak bij recreatieplas Stroombroek en de prachtige Hettenheuvel. Vrijwel alle fietstochten die in deze regio zijn uitgezet, passeren dan ook Kilder. Tijdens een van de vele tochten die we maken, stoppen we hier wat langer, om het dorp beter te leren kennen.

Eerst lezen we ons even in. Daarvoor gebruiken we een toeristische gids. Kilder was vroeger vooral bos, heide en verspreide boerderijen. Tot 1800 was de locatie waar nu de dorpskern is, zelfs helemaal onbewoond. Dat kwam waarschijnlijk omdat in dit gebied grote boerderijen lagen met veel grond. Slechts heel geleidelijk werd het gebied in cultuur gebracht.
Wie Kilder bezoekt, ontkomt niet aan een bezoek aan de prachtige boerderij aan de Loolaan 3. Vroeger was dit havezathe ’t Loo van Huis Bergh. Het oorspronkelijke kasteeltje dat er bij hoorde, is jammer genoeg in 1855 afgebroken.
Vandaag de dag is Kilder een bruisend dorp met een rijk verenigingsleven. Net als overigens veel andere plaatsen binnen de gemeente Montferland. Een schutterij, voetbalclub, muziekvereniging, toneelclub. Kilder heeft het allemaal. En vergeet niet al die fraaie bezienswaardigheden. De kerk van Sint-Jan de Doper is bijvoorbeeld een prachtig neogotisch gebouw uit de negentiende eeuw. De glas-in-loodramen van de kerk zijn werkelijk indrukwekkend. We genieten met volle teugen.
De Rembrandmolen is een heel andere trekpleister. Deze molen werd in 1854 gebouwd onder de naam ’t Voske. Het is een achtkantige molen die gebruikt werd voor het vervaardigen van meel. De molen is niet meer in gebruik en staat op de monumentenlijst. Terecht, zo constateren wij.
Kilder is ook een dorp met veel activiteiten met het jaarlijkse schuttersfeest van schutterij St. Jan in juni en in september de kermis, die door de schutterij

wordt georganiseerd.  
En de Achterhoekse Kofferbakmarkt in september is toch ook heel bijzonder. En dan hebben we het niet eens over het jaarlijks carnaval…. Hier weten ze wat feestvieren inhoudt.

Stokkum

Wetering met zicht naar s_Heerenberg.jpg

Op de grens van Nederland en Duitsland

Onze eerste kennismaking met Stokkum is de huifkar die ons tegemoet komt. Er zijn dus meer mogelijkheden om de regio te verkennen dan per fiets of auto. Toch kiezen wij voor eerstgenoemd vervoermiddel.

Stokkum grenst aan Duitsland, telt ongeveer twaalfhonderd inwoners en ligt aan de voet van de Hulzenberg. Het dorp bezit een oude molen en meerdere campings. Er zijn twee ‘groene’ grensovergangen. Je bereikt via het viaduct Eltenseweg het Duitse dorp Elten (dat vroeger overigens bij Nederland hoorde) en via de Linthorst fiets je naar Borghees-Emmerich. Het is grappig om het verhaal te horen hoe Stokkum aan zijn naam komt. Die heeft namelijk te maken met het rooien van bomen: stok-hem.
Stokkum biedt de toerist vooral veel natuur. Er zijn fraaie wandelgebieden in de agrarische en bosrijke omgeving. De 'zandbulten' bij de Hulzenberg zijn een geliefd doel voor wandelaars en fietsers. Naast de Hulzenberg vinden we meer bosrijke gebieden zoals de Keulse Slagen en de Plantage, die Stokkum scheiden van ’s Heerenberg. We besluiten een rondje te fietsen door Stokkum en pikken tegelijkertijd een stukje Duitsland mee. We komen onderweg overigens veel wandelaars tegen. Stokkum blijkt een doorgangsroute voor de liefhebbers van het bekende Pieterpad.

Waterbron
Wij fietsen inmiddels over de Eltenseweg, langs de zandverstuivingen van de Hollandse Heide en de Sprung, een klein idyllisch waterbronnetje. We naderen Stokkum. Van ruime afstand doemt het kerkje op. Het torentje ziet er grappig uit en komt een beetje Oostenrijks over. Wij bekijken de kerk en worden aangesproken door een wandelaar, die vlak bij blijkt te wonen. De kerk dateert volgens hem uit 1915. Waarvan acte.
We fietsen verder over de ’s-Heerenbergseweg. We passeren speeltuin het Klaphek waar de jeugd zich vermaakt op de speeltoestellen. Niet zo ver hier vandaag, aan de Molenberg, staat de ‘Düffelse Mol’. De windkorenmolen dateert uit 1861 en is al meer dan een eeuw in handen van de familie Düffels. Vanaf de molen is het uitzicht over het dorp en de heuvels van Montferland in een woord geweldig. Net als het vergezicht over het Duitse Emmerich, Huthum, Borghees, Elten en de Elterberg. Hier kun je minutenlang van genieten door alleen maar voor je uit te kijken.
Toch moeten we verder. We passeren enkele campings. Stokkum beschikt over campings die vooral zeer geschikt zijn voor mensen die rust zoeken midden in de groene natuur. De prachtige bossen, watergebieden, cultuur en historie garanderen daarnaast een mooi en afwisselend landschap, waardoor het hier heerlijk fietsen en wandelen is. En als je geluk hebt kom je nog een oude Stokkumer tegen die je enkele waargebeurde, maar ook vaak fantasievolle smokkelverhalen van weleer toevertrouwt… Helaas komen wij die vandaag niet tegen. Toch genieten we van een heerlijke fietstocht.

Vethuizen en Wijnbergen

Havezathe Carpe Diem 10.jpg

Buurtschappen met allure

Vethuizen en Wijnbergen vormen binnen de gemeente Montferland twee kleine buurtschappen met allure. Ideaal voor een mooie fietstocht. Wij beginnen onze tour in Vethuizen!

Met Azewijn behoort Vethuizen tot de oudst bewoonde delen van de voormalige gemeente Bergh. De naam Vethusen wordt voor het eerst in 1234 vermeld en slaat waarschijnlijk op de vette rivierklei die de bodem vormt. Wij merken hier tijdens ons bezoek aan deze buurtschap niks van.
Vethuizen is met ruim honderd inwoners pittoresk, maar telt toch acht gemeentelijke monumenten, voornamelijk boerderijen, maar ook een hagelkruis, een trafo huisje en een Mariakapel. We bezoeken eerst het Mariakapelletje. Een Mariakapel is een kapel, gewijd aan Maria, de moeder van Jezus. In de Mariakapel wordt Maria als zodanig geëerd en kunnen mensen zich tot Maria wenden om te bidden. De kapel in Vethuizen wordt zichtbaar goed onderhouden. De kapel blijkt in 1939 opgericht. Ieder jaar wordt er in augustus een heilige mis gehouden die gelovigen van heinde en verre aantrekt.
Pal achter de Mariakapel op zo’n driehonderd meter afstand ontdekken we een bijzonder monument: Het hagelkruis. Dit kruis bestaat uit een dertien meter lange schacht met daarop een smeedijzeren kruis. Het zou rond 1800 zijn opgericht om het gewas te beschermen. Jammer genoeg kunnen we er niet dichterbij komen.

De Kemnade
We stappen op de fiets en nemen de Langeboomsestraat richting Wijnbergen. Onderweg slaan we voor een moment rechtsaf (Hommekesweg). Zo kunnen we een kijkje nemen bij de Vethuizensche Wetering, een klein, schattig riviertje. Na een korte pauze vervolgen we onze weg. En komen we in Wijnbergen. Deze buurtschap ligt op de grens van de gemeente Montferland. Tegenwoordig hoort een deel van Wijnbergen bij de gemeente Doetinchem en een deel bij de gemeente Montferland. Rijksweg A18 snijdt dit buurtschap pal door midden. Op het Montferlandse deel ligt kasteeltje De Kemnade op een prachtig landgoed aan het Waalse water. Omdat het privébezit is, blijft het een kijkje op afstand. Wel genieten we met volle teugen van de schilderachtige uitstraling. Overigens loopt het bekende Pieterpad ook door Wijnbergen!
We hebben voor vandaag genoeg gezien en genoten. De fietstocht zit er weer op. Terug naar het vertrekpunt!

Zeddam

Museumboerderij t Gildekaot 1.jpg

Voelen hoe een gezin vroeger leefde

Zeddam is ooit een zelfstandige gemeente geweest, waar zelfs het dorp Azewijn toe behoorde. Het voormalige gemeentehuis vinden we aan de Bovendorpsstraat 7, tegenwoordig een café annex winkel. Vandaag de dag behoort Zeddam tot Montferland en vormt het dorp een belangrijk centrum voor het toerisme in de gemeente met zijn vele hotels, pensions en vakantiehuisjes.

Zeddam is prachtig gelegen. Vlakbij de bossen en vrij centraal in Montferland. We bezoeken Zeddam daarom per fiets. We rijden via de Oude Eltenseweg door het Bergherbos en passeren Hotel Montferland, een prachtig, statig gebouw. Rechts van de weg, in het bos, ligt Montferland. Nee, niet de hele gemeente. Montferland was oorspronkelijk alleen de naam van de heuvel (67,9 meter) die hier ligt. In de negende eeuw stond op de heuvel waarschijnlijk een ringburcht. Daar is jammer genoeg niets meer van over.
We fietsen verder. Links zien we de Gildekaot, een prachtig nagebouwd daglonershuisje. De woning is helemaal authentiek ingericht met woonkeuken, bedstede, opkamer, kelder met weckflessen en veel levende have. Hier kun je aan den lijve zien en vooral voelen hoe een arbeidersgezin rond 1875 leefde. We zijn onder de indruk.
Als we de route vervolgen komen we langs de Torenmolen, de oudste (ca 1440) nog werkende molen van Europa. De molen behoorde toe aan de Graven van Bergh. Zij hadden het molenrecht. De Rosmolen staat niet veel verder. Deze molen dateert uit 1546. Bij onvoldoende wind werden paarden ingeschakeld om de molen draaiende te houden. Elke zomer loopt hier nog steeds een paard zijn rondjes zodat de toeristen kunnen zien hoe het vroeger in zijn werk ging. Wij hebben vandaag pech. Geen paarden!

De Padevoort
We fietsen Zeddam in en kiezen een terras uit voor een korte pauze. Terrassen zijn er voldoende, en vaak ook nog met prachtig uitzicht. We hebben nog twee bezienswaardigheden op de agenda staan. Allereerst havezathe De Padevoort. Na de korte onderbreking zetten we koers naar het huis, dat helaas niet te bezichtigen is. Toch genieten we vanaf de weg van de statige hofstede met zijn rijke verleden. De havezathe heeft vele bestemmingen gehad: jachthuis van Huis Bergh, klooster, meisjesschool en centrum voor wijkverpleging.
Nog net in Zeddam aan de Holthuizerweg passeren we een Mariakapel. Daar hebben we er al meer van gezien in Montferland. Deze dateert uit 1938. Het bord er pal naast verwijst naar het hagelkruis, dat we ook al eerder zijn tegengekomen. De boeren plaatsten vroeger hagelkruizen in de door hagelstormen getroffen velden. Ze hoopten daarmee een volgende hagelstorm af te weren. Of het echt werkte? Niemand durft het te zeggen.
Onze tocht zit er bijna op. We zetten koers terug naar de kern van Zeddam en blijven ons verbazen over de vele hotels en horecagelegenheden die we passeren. We vermoeden dat het dorp in de zomermaanden misschien wel een dubbel aantal ‘inwoners’ telt. Hoewel zomer…. Ook in het voorjaar of herfst zal het hier genieten zijn.
Zeddam was trouwens enkele jaren geleden nog prominent in het ‘wereldnieuws’ toen het wereldkampioenschap Cyclo Cross hier werd afgewerkt. Nog steeds komen veel mountainbikers en veldrijders hier naar toe om de route te rijden, die deels door het bos voert. Wij hebben het vandaag bij de gewone, verharde weg gehouden. Dat was al pittig genoeg!

Laurence Delderheld
© VVV Montferland 2012